Агенттиктин тарыхы

Кесиптик башталгыч билим берүү тармагынын тарыхы 

Кесиптик башталгыч билим берүү тармагынын калыптануу жана өнүгүү тарыхы өткөн кылымдын 20-жылдарына барып такалат, анда ири ишканаларда биринчи фабрикаларда шакирттик училищалар түзүлгөн (ФШУ).  1942-жылдын 22-августунда, кесиптик билим берүү тутумун жана ФШУ базасында биринчи училище түзүүгө негиз салган, республикада расмий түрдө эмгек резервинин тутуму түзүлгөн. 1950-жылдардын ортосунда, республикада индустриянын өнүгүшү менен, окутуу тутумун реформалоо жана жаңы типтеги окуу жайларын түзүү башталган.

Бул мезгилдин ичинде бардык окуу жайлары 1 жылдан 3 жылга чейинки окуу мөөнөтү менен шаардык жана айылдык кесиптик окуу жайларына айланган.  Болочок жумушчулардын билимин жана көндүмдөрүн кеңейтүүгө жана тереңдетүүгө жаңы окуу пландары жана программалары багытталган.  Ошондой эле окуу жайлардын республиканын ишканалары менен тыгыз байланышта экендигин белгилей кетүү керек. Кийинки жылдарда кесиптик билим берүүнүн интеграцияланган тутуму катары окуу жайларынын тармагын системалуу түрдө кеңейтүү жана чыңдоо жүргүзүлгѳн.

1981-жылдын 1-январына карата республикада 70 орто кесиптик окуу жайы иштеп, аларда 33,4 миң окуучу билим алышкан.

1988-жылы кесиптик билим берүү тутуму республиканын Билим берүү министрлигине өткөрүлүп берилген,  анын түзүмүндѳ1991-жылга чейин болгон.

СССРдин ыдырашы жана базар экономикасына өтүү менен кесиптик билим берүү системасында да өзгөрүүлөр болду, Кыргыз Республикасынын Билим берүү министрлигинин түзүмүнѳн чыгып, Жумушчуларды жана ишкерлерди окутуу боюнча Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик комитетине караштуу болгон. Ушул мезгилдерде республикада кесиптик билим берүү тутумунда 122 кесиптик окуу жайы 60 миң адамдан ашык студенттердин контингенти менен, 230 кесип боюнча окутуу жүргүзүлгөн.

Кыргыз Республикасынын "Билим берүү жөнүндө" Мыйзамына (1993) ылайык, кесиптик билим берүү тутумунда баштапкы кесиптик билим берүү программалары ишке ашырылат деп белгиленип, окутуу тутумун андан ары реформалоого негиз болгон.

1994-жылдан баштап кесиптик билим берүү тутуму Кыргыз Республикасынын Эмгек жана социалдык жактан коргоо министрлигинин курамына кирген,  алгач Кесиптик билим берүү Башкы дирекциясынын жетекчилиги астында, андан кийин 2001-жылдан баштап Баштапкы кесиптик билим берүү бөлүмү болуп.

Ушул мезгилде Кыргыз Республикасынын "Кесиптик башталгыч билим берүү жөнүндө" Мыйзамы (1999-жылдын 26-ноябры № 129) кабыл алынган, бул системанын жана анын ресурстарынын көзкарандысыздыгын сактоого өбөлгө түзгөн.   

2007-жылдын 6-февралынан 2009-жылдын октябрына чейин кесиптик билим берүү тутуму Эмгек жана социалдык жактан коргоо министрлигинен чыгып, көзкарандысыз түзүм катары, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Кесиптик билим берүү боюнча мамлекеттик агенттиктин жетекчилиги астында болгон. Ошол мезгилде тутумга 29,0 миң кишиден турган 111 билим берүү мекемеси кирген.

2009-жылдын октябрында, реформалардын натыйжасында, кесиптик билим берүү тутуму кайрадан Кыргыз Республикасынын Эмгек, ишке орноштуруу жана миграция министрлигинин түзүмүнө өткөн, жана 2012-жылдан баштап Кыргыз Республикасынын Жаштар, эмгек жана иш менен камсыз кылуу министрлигине караштуу Кесиптик билим берүү агенттигинин жетекчилиги астында болгон.

2015-жылдан баштап Кесиптик башталгыч билим берүү тутуму Кесиптик башталгыч билим берүү агенттигинин жетекчилиги астында Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлигинин карамагына өткөн. 2015-жылы билим берүү мекемелеринин саны 101 болуп студенттердин саны 28,8 миң адамга жеткен.

Кыргыз Республикасындагы баштапкы кесиптик билим берүүнүн заманбап тутуму өлкөдө жумушчу кесиптери боюнча, ички жана тышкы эмгек рынокторунун суроо-талаптарына, квалификациялуу кадрларды даярдоону камсыз кылган негизги түзүм болуп саналат. Кесиптик башталгыч билим берүү тутумунда чоңдордун билим алуусуна чоң мүмкүнчүлүктөр бар, жыл сайын 10 миңден ашык адам кыска мөөнөттүү курстарда окушат. Баштапкы кесиптик билим берүү тутуму - студенттер үчүн социалдык жеңилдиктер сакталуучу жана колдонулуп жаткан жалгыз система (тамак-аш, стипендия, акысыз жатакана), студенттердин ар кандай категориялары үчүн кесиптик билим алууга мүмкүнчүлүк берүү маселелерин чечүүгө мүмкүндүк берет.

Акыркы беш жылдын ичинде система бир топ жаңыланууларды баштан өткөрдү, материалдык-техникалык базасы жаңыртылууда, бүтүрүүчүлөр атаандаштыкка жөндөмдүү жана социалдык өнөктөштүктүн өнүгүшүнө байланыштуу жумушка орношуу мүмкүнчүлүгүнө ээ болушту.. 

Бүгүнкү күндө кесиптик башталгыч билим берүү динамикалык жана ийкемдүү окутуу тутуму (2 жумадан 3 жылга чейин), жарандардын кызыкчылыктарына, курагына жана негизги билимине жараша кесиптерди тандоодо, үзгүлтүксүз билим берүүнүн келечеги бар.  

2020-жылдын башына, 99  билим берүү мекемесинде студенттердин контингенти 30 миң адам жана 3,5 миң мугалимдер эмгектенет.

 

Байланыш:

Бишкек ш., Манас проспектиси, 22а
тел.: (0312) 45 40 00
факс: (0312) 45 40 34
E-mail: info@kesip.kginternational@kesip.kg